Furuğ Ferruhzad’ın “Bahçenin Fethi” şiiri (kendi sesinden)

BAHÇENİN FETHİ

BAHÇENİN FETHİ
Başımızın
Üstünden uçan
Ve giren serseri bir bulutun karışık düşüncelerine
Ve sesi kisa bir mızrak gibi geçen, ufku baştanbaşa
O karga
Kente götürecek bizim haberimizi
Herkes biliyor
Herkes biliyor
Sen ve ben o soğuk asık yüzlü delikten
Bahçeyi gördük
Ve kopardık elmayı
0 oynaşan ve uzak daldan
Herkes korkuyor
Herkes korkuyor ama sen ve ben
Ulaştık ışığa, suya, aynaya
Ve korkmadık
Ne pamuk ipliğiyle birleşmesi iki adın, söylemek istedigim
Ne de bir buluşma yıpranmış bir defterin sayfalarında
Benim mutlu saçlarımdır söz konusu olan
Senin yanık kırmızı şakayık öpüşlerini taşıyan saçlarım
Ve içtenliği tenimizin
Çıplaklığımızın parıltısı
Balık pulları gibi
Söz konusu olan gümüş rengi türküsüdür yaşamın
Tan ağarırken kaynaktan fışkıran
Biz o yeşil ve akan ormanda
Bir gece yaban tavşanlarından sorduk
Ve kaygılı, soğukkanlı denizde
Incilerle dolu istiridyelerden
Ve o tuhaf ve fatih dağda
Genç kartallardan sorduk
Ne yapmalıyız?
Herkes biliyor
Herkes biliyor
Sessiz ve soğuk uykusuna ulaştık biz simurgların
Gerçeği bahçede bulduk
Bilinmez bir çiçeğin utangaç bakışında
Sınırsız bir anda bulduk ölümsüzlüğü
Iki güneş birbirine bakıp dururken
Söylemek istediğim korkak fısıltılar değil karanlıkta
Gündüzdür söz konusu olan ve ardına kadar açık pencere
Ve tertemiz hava
Ve bir ocak tüm yararsız şeylerin yanıp gittiği
Ve apayrı bir ekinin tohumlarını taşıyan tarla
Ve doğum ve gelişme ve gurur
Bizim seven ellerimizdir söz konusu olan
Bir köprü kuran kokular, ışıklar ve esintilerle
Gecenin üstünde
Çimenliğe gel
Kıyısız çimenliğe ve çağır beni
Ibrişim çiçekleri usulca nefes alırken
Çağır bir ceylan eşini çağırır gibi
Perdeler bir gizli acıyla dolu
Ve toprağa bakıyorlar
Masum güvercinler
Kendi beyaz burçlarının tepelerinden

Kuş Ölümlüdür

Furuğ Ferruhzad’ın Onat Kutlar’ın ve Celal Hoşrovşahi’nin çevirisiyle “Kuş Ölümlüdür” şiiri ve Roham Behmanesh’in düzenlemesiyle şiirin Farsçası:

KUŞ ÖLÜMLÜDÜR
kederliyim
kederliyim
balkona çıkıyorum ve gecenin
gergin tenine dokunuyor parmaklarım
sönmüş tüm bağlantı ışıkları
sönmüş tüm bağlantı ışıkları
artık kimse
güneşle tanıştırmayacak beni
kimse götürmeyecek
serçelerin şölenine
uçuşu hatırla
kuş ölümlüdür

Oğuz Atay’ın Günlük’ünün İlk Yayımlanışı

Oğuz Atay’ın 1980 sonrası keşfedilişini hızlandıran dönüm noktalarından biri de Oğuz Atay’ın Günlük‘ünün 26 Ocak 1984’te itibaren Milliyet‘te yayımlanmasıydı. Daha önce kayıp olduğu düşünülen bu metnin önemli parçaları Ömer Madra ve Enis Batur’un seçimleriyle ilk defa okurla buluştu. Aşağıda Günlük’ün okurla buluştuğu sayıdan bazı görseller yer alıyor:

İsa Çiftçi’nin çektiği fotoğraf

Ömer Madra ve Enis Batur’un Günlük’ü sunuşu

Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur: “Akşam oldu yakamadım gazımı” Adile Yadırgı

 

AHMET HAMDİ TANPINAR: HUZUR

“Akşam oldu mu pencerenin yanına otururdu. Kaç gündür sokakta küçük bir çocuk peyda olmuştu. Her akşam elinde boş bir şişe veya başka bir kap, evlerinin önünden, türkü söyliyerek geçerdi. Mümtaz, daha sokağın başında iken onun sesini tanırdı:

Akşam oldu yakamadım gazımı, Kadir Mevlam böyle yazmış yazımı, Doya doya sevemedim kuzumu, Ben ölürsem yavrum seni döverler.

Mümtaz, annesinin her başını kaldırdıkça, üstüne dikilmiş bakışlarında bu türkünün güftesine benzer bir mana bulunduğunu zannederek içi sızlardı. Bununla beraber onu dinlemekten de vazgeçemezdi. Çocuğun sesi güzel ve gürdü. Fakat henüz çok küçük, onun için tam nağmenin ortasında ağlayışa benziyen garip yırtılışları olurdu.”

Moleküller: Edip Cansever ile Paterson

Güzel Atomların Yaptığı Ayak: Edip Cansever
Bir menekşe duyuyorum ellerimsiz
O kadar güzel ki, Amerika bile güzel
Sen bile güzelsin bensizce
Atomlar bile güzel
Moleküller bile
Toplanıp ayak oluyorlar bende
Ağız oluyorlar biraz
Diş oluyorlar keskince
İki göz parlakça
On tırnak sivrice.
Bir menekşe duyuyorum ellerimle
Bir molekül duyuyorum
Bir atom
Korkunç
Birleşip ayak olmuyorlar bende
Ağız, diş, tırnak
Göz olmuyorlar
Hep birden,
Hep birden bir şey oluyoruz işte
Ağzı, burnu, elleri, kolları
O korkunç güzelliğe karşı.

 

Sevim Burak – Sarı Yapıncak Sema Moritz

 

SEVİM BURAK: İŞTE BAŞ İŞTE GÖVDE İŞTE KANATLAR

(Nıvart gramofona bir plak koyar, çalar. Fotoğrafçı bardaklara rakı doldurur, verir, içerler.)

MELEK (plağı dinler, kanatlarını çırpar): En sevdiğim şarkı bu… Sarı Yapıncak… Sarı Yapıncak…

FOTOĞRAFÇI: Buyurun, içelim… (İçerler.) İçelim, şerefe… Ummana açılalım…

NIVART (Melek’e döner): Ne kadar hoş, ne kadar güzel bir söz…

MELEK (Avukat’a dönerek cilveli): En güzel sözü avukatlar bilir… Siz, siz… sizi dinleyelim… (Kadehini kaldırır, içer.) Aşkınıza…

AVUKAT (Melek’e bakarak): Şu ıslak yeşil çimenler, şu bahar havası, şu çiçek kokusu, şu kuş sesleri sanki her ağızdan tek bir şey fısıldıyor sevda meleği…

DİĞERLERİ (alkışlarlar): Bravo… Bravo…

FOTOĞRAFÇI: İçelim, en güzel söz budur. (Nıvart’a döner) Dans eder misiniz? (Dans ederler.)

MELEK: Şerefe… Hepinizi şerefine.. Avukat’ın şerefine… (Ayağa kalkar, Avukat’a bakarak kadehini bir hamlede boşaltır:) Aşkınıza… (Hafif sarhoş olmuştur.)

NIVART (dans ederken bağırır.): Melek sarhoş oldu… Sarhoş Melek… En güzel söz budur…

MELEK (durur, düşünür, Avukat’a döner): Ben âşık oldum…

AVUKAT: Ben de… Alın tutun, bir aşk çiçeği… Aşk çiçekleri solmaz… (Çiçeği atar, Melek tutamaz.)

MELEK: Bir çiçek kokladıktan sonra hiçtir.

NIVART: Melek aşka inanmaz… O aşksız bir melektir…

MELEK: Aşk bir efsanedir, bir vardır, bir bakarsınız kaybolur, aşk havası senelerce sürmez…

AVUKAT (Gülü yerden alarak): Bu kadar güzellikle bu kadar insafsızlığı bir araya getirebildiğinize hayret ediyorum, güzel kelebek..

FOTOĞRAFÇI (heyecanla): Aşk ve İnsafsızlık… İşte İlk Cumhuriyet Romanı’nın sonu…

NIVART (Avukat’a): Elinizde bir ağ görüyorum. Bu ağ her an bir zavallı süslü kelebeğin üzerine inebilir. Şak… Tamam… Şak… Tamam…

MELEK: Şak… Şak… Şak… (Avukat’a:)Beni yakaladınız, işte ağınıza düştüm… Yalnız, dikkat, tehlike benden çok sizin içindir…

AVUKAT: Asla sevmemiş ve sevilmemiş olmak… Asıl tehlike budur.

Avanti Popolo / İsmet Özel: “Muş’ta Bir Güz İçin Prelüdler”

Bandiera Rossa: Avanti Popolo
İsmet Özel: Muş’ta Bir Güz için Prelüdler
1.
Bütün renklerimi siliyor dışardaki yağmur
derin bir bıçak izi olduğum için
artık beyaz bir yumruk gibi kaldım diye
hayatın karşısında
bütün kurnazlığımı siliyor dışardaki yağmur.
2.
Dik bayırların üstündeki bağlar
titrek öpücükler gibi yapraklarını
kızıl, kahverengi, ıslak yapraklarını
gökgürültüsüne doğru sermektedir
kargalar Muş`un ve mezarlığın uğultusunu
tartarken kanatlarıyla
çoktan çorap örmeye başlamış dağlı kadınlardan uzakta
evine bir kumru tadı bırakarak
Zülküf`ün anası
düşünmektedir.
3.
Güzdür ama
avanti popolo şarkısı değildir bir ağızdan
günler ellerimi sildiğim birer üstüpüdür buralarda
kapıkulunun rezil tel örgüsü içinden
ve şakrak dostlarımdan uzakta.
4.
Şayaktan bir sabah örtüsü takılıyor aklıma
kağnılar ve mali sermaye üstüne düşündüklerim
halkın alkışlarıyla kuracağı dünya üstüne düşündüklerim
ve artık sarışın olmayan
gövdemi dünyaya bulayan sevgilim
sarışın yapraklarıyla dökülüyor aklıma.
5.
Sis sanki ayaklandırıyor yamaçları
sisle çalkanıyor böğrümüzdeki ova
bana çarpıp kırılıyor mahpusluk düşüncesi
ben güya şiirler yazdığım için mahpusmuşum
mahpus olduğu için şiirler yazarmış Ho amca.
6.
Nafile bir zamanın takvimidir
güz güneşi toprak damlara değince yaşanılan
çekiç örse var gücüyle vurmazsa neye yarar
partizan varlığımı dünyaya çakmadıkça
sabahın bekareti karşısında kargalar.
7.
Adını `bir gün fazla yaşamak` koyduk.
Ey merak, ey zafer haykırışı, oğlum!
Ellerin ve doğurtucu erkin başdöndüren macerası!
Ey toprağın ve rahmin tükenmez hünerleri!
Güz ki ancak hainin yüreğini soğutur
bir korkağı mahzun kılar kırlangıç sürüleri
sabırla, kin tutarak
gülen günlere ulaşan sesleri bulduk
adına `yaşamak` diyoruz
`düşmana inat bir gün fazla yaşamak! `
8.
Kirpiklerimin ucundaki bulutlar
Muş`da güzün artık son kelimeleridir
yüzümde serin soluğunu duyuyorum dünyalı meleklerin
kar düşmeye başladı tepelerimize
beyaz bir şiir için artık
tüfeğimi doğrultuyorum.